PLAN SUKCESJI

Plan sukcesji! Plan, który każdy musi mieć!

Obecnie na polskim rynku działa wielu prawników, którzy doradzają w dziedzinie spadków bez uwzględnienia sytuacji majątkowej i rodzinnej Klienta. Działa również rzesza agentów i doradców ubezpieczeniowych, którzy proponują polisy ubezpieczeniowe bez uwzględnienia sytuacji prawno-spadkowej ubezpieczonego, jego rodziny i wspólników. Rozdzielenie tych dwóch dziedzin często powoduje, że mimo szczerych chęci i profesjonalizmu obu stron dochodzi do sytuacji, w której spadkobiercy nie mają środków na przejęcie majątku, a jeśli nawet się to powiedzie – to ich możliwość zarządzania majątkiem jest bardzo ograniczona.

Dobrze przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej musi być oparta o doradztwo prawne, które zmierza do prawidłowego wyliczenia sum ubezpieczenia oraz skonstruowanie odpowiednich regulacji prawnych, w tym testamentów, dzięki którym pozostali przy życiu członkowie rodziny sprawnie przejmą majątek po zmarłym. Naszym celem jest niedopuszczenie do dziedziczenia ustawowego, które blokuje decyzyjność na składnikach majątku. Jest to szczególnie uciążliwe w przypadku dziedziczenia przez osoby małoletnie. Dziedziczenie ustawowe powoduje często w takim przypadku konieczność uzyskania zgody Sądu Rodzinnego na dysponowanie majątkiem. W praktyce powoduje to, że do czasu osiągnięcia przez dzieci pełnoletniości z takim majątkiem nie da się nic zrobić (przykładowo dotyczyć to może sprzedaży działki, domu lub mieszkania, zarządzania firmą, zaciągania kredytów hipotecznych, czy też zrefinansowania już posiadanych zobowiązań). Dobrze napisany testament pozwala sprawnie i przejąć majątek, ograniczając jednocześnie koszty takich działań.

odszkodowania

W przypadku świadczenia usług na rzecz podmiotów gospodarczych określamy ewentualne długi spadkowe, które niesie za sobą likwidacja firmy w momencie śmierci właściciela (cywilnej najtrudniejszej sytuacji są jednoosobowe działalności gospodarcze i dwuosobowe spółki cywilne). W pozostałych formach prawnych prowadzenia działalności określamy w jaki sposób będzie działała spółka z nowymi wspólnikami lub skąd weźmie pieniądze na spłatę tych spadkobierców, którzy nie chcą lub nie mogą wejść do spółki.

W celu realizacji Planów Sukcesji ściśle współpracujemy z Kancelarią LTF Sp. z o.o. Advisers Group, której założyciele od wielu lat są w Polsce liderami we wdrażaniu idei planowania spadkowego i sukcesji.

Lista 10 podstawowych korzyści, które można osiągnąć po wprowadzeniu w życie poprawnie skonstruowanego Planu Sukcesji:
  1.  wykrycie niedogodnych prawnych i finansowych skutków zgonu wskazanych osób, dokładne określenie własnej sytuacji w rodzinie lub w organizacji gospodarczej na wypadek ich przedwczesnej śmierci, z punktu widzenia interesu prywatnego oraz interesu prowadzonej firmy, tak na płaszczyźnie właścicielskiej, jak i zarządczej, oraz eliminacja potencjalnych problemów,
  2. dokładne obliczenie wysokości potencjalnych długów spadkowych i innych obciążeń, zarówno tych wynikających z kosztów przejęcia masy spadkowej, podatków, czy też powstających na skutek śmierci danej osoby, poprzez wygaśnięcie umów kredytowych, z powodu likwidacji firmy albo konieczności spłat w spółkach (np. obowiązkowe umorzenie udziałów), ich minimalizacja oraz zabezpieczenie źródeł finansowania,
  3. eliminacja problemów proceduralnych, przez dłuższy czas utrudniających lub też uniemożliwiających zarządzanie majątkiem, co może być spowodowane:
    • przeciągającymi się procedurami spadkowymi, np. spisem inwentarza, jeśli jest niezbędny,
    • koniecznością uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na daną czynność prawną (zlecenie sprzedaży jednostek TFI lub akcji na rachunku maklerskim, sprzedaż samochodu, nieruchomości czy udziałów w spółce),
    • czasową niemożnością wykonywania praw z udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego,
    • konieczność uzyskania zgody sądu rodzinnego na zmianę obciążenia hipoteki nieruchomości, co może uniemożliwić renegocjację umowy z bankiem po śmierci jednego z rodziców – w sytuacji, kiedy dziedziczą niepełnoletnie dzieci i każda czynność przekraczająca zwykły zarząd wymaga zgody sądu,
  4.  zabezpieczenie praw dzieci z innych związków,
  5. zabezpieczenie partnerów w związkach nieformalnych,
  6. obniżenie i zabezpieczenie finansowania zachowku, wyłączenie prawa do zachowku,
  7. optymalizacja podatkowa związana z sukcesją (m.in. ograniczenie podatku od spadków i darowizn oraz ograniczenie podatku dochodowego od zysków kapitałowych),
  8. zabezpieczenie firmy przed niekorzystnymi skutkami prawnymi i finansowymi śmierci właściciela lub jednego ze wspólników, poprzez (w zależności od prawnej formy prowadzenia działalności):
    • zapewnienie ciągłości zarządzania firmą na poziomie operacyjnym i nadzorczym oraz właścicielskim, zwiększenie bezpieczeństwa i wiarygodności firmy w stosunku do kontrahentów, banków, instytucji finansowych oraz udzielających dotacji, pracowników,
    • eliminację ryzyka likwidacji firmy oraz powstania związanych z tym długów,
    • obliczenie oraz zabezpieczenie finansowania wypłaty przez spółkę ekwiwalentu za umarzane udziały,
    • zabezpieczenie wartości udziałów lub akcji firmy w czasie, niezależnie od zdarzeń losowych dotyczących wspólników i właścicieli,
    • stworzenie Planu Sukcesji udziałów w spółce lub grupie kapitałowej, płynnego przekazania udziałów pomiędzy pokoleniami w rodzinie albo pomiędzy wspólnikami, zapewniającego płynny zarząd spółką w długim okresie czasu, powiązanie funkcji zarządczych i nadzorczych z własnością udziałów w rękach wskazanych osób, stworzenie planu finansowego pokrycia kosztów przejęcia udziałów albo rozliczeń pomiędzy spadkobiercami albo wspólnikami a spadkobiercami; zmniejszenie ryzyka konfliktów wewnętrznych w spółce pomiędzy spadkobiercami zmarłego, a pozostałymi wspólnikami,
    • stworzenie dodatkowego kapitału pozwalającego na sfinansowanie rozliczeń pomiędzy spadkobiercami albo wspólnikami a spadkobiercami,
  9. zabezpieczenie majątku prywatnego przed zobowiązaniami wynikającymi z prowadzenia działalności gospodarczej,
  10. ułożenie sytuacji własnościowej w rodzinie, zabezpieczenia przed finansowymi skutkami potencjalnych rozwodów czy podziału majątku małżeńskiego; zapobieganie konfliktom rodzinnym na wypadek śmierci osób kluczowych.

Współwłasność

Współwłasność na wszystkich składnikach spadku, jako najczęstszy efekt dziedziczenia ustawowego, jest nierzadko źródłem sporów o wycenę i sposób podziału majątku pomiędzy spadkobiercami. Wówczas występuje problem z dokonaniem wzajemnych spłat pomiędzy spadkobiercami – konieczne jest uruchomienie oszczędności, które miały wcześniej inne przeznaczenie lub zaciągnięcie kredytu przez osobę, która zatrzyma ten składnik majątkowy i musi spłacić pozostałych.

Niepełnoletnie dzieci

Często jest tak, że z ustawy dziedziczą niepełnoletnie dzieci. Wówczas jakikolwiek podział majątku, sprzedaż czy dysponowanie poszczególnymi składnikami spadku, wymaga zgody sądu rodzinnego, ponieważ współwłaścicielami majątku są dzieci. Dotyczy to wszystkich składników majątku, także składników finansowych: oszczędności na rachunkach bankowych czy lokatach, jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych czy akcji na rachunkach maklerskich.

Kredyty

Jeśli mamy kredyty i inne zobowiązania, należy sprawdzić, jak zachowują się one na wypadek śmierci kredytobiorcy. Jeśli kredyt jest na zmarłego – wygasa z chwilą jego śmierci i w całości (saldo pozostałe do spłaty) staje się długiem spadkowym do jednorazowej, natychmiastowej spłaty. Jeśli kredyt jest wzięty wspólnie przez małżonków, wówczas bank ma prawo ocenić od nowa zdolność kredytową tego z małżonków, który pozostał przy życiu, uwzględniając już tylko jego pensję oraz zobowiązania. Może okazać się, że tej zdolności nie będzie, wówczas bank może wypowiedzieć kredyt i postawić go w stan natychmiastowej wymagalności oraz rozpocząć egzekucję z nieruchomości. Należy pamiętać, że jeśli pozostały przy życiu małżonek jest jednocześnie rodzicem niepełnoletnich dzieci, które w międzyczasie stały się współwłaścicielami odziedziczonego domu czy mieszkania, nie ma on prawa samodzielnie renegocjować umowy z bankiem i dokonywać obciążenia hipoteki – bez zgody sądu rodzinnego.

Dzieci z poprzednich związków

Osobną kwestią są uprawnienia dzieci z poprzednich związków. Jeśli dzieci te dziedziczą z ustawy (kiedy nie sporządzono testamentu), stają się automatycznie współwłaścicielami wszystkich składników spadku (mieszkanie, dom, samochód, oszczędności, udziały w spółkach) i w ich imieniu – jeśli są niepełnoletnie – zarząd wykonują ich rodzice, a zatem byli partnerzy życiowi zmarłego. W konkretnej sytuacji może więc stać się tak, że współwłaścicielami całego majątku rodzinnego jest dotychczasowy małżonek, który pozostał przy życiu, dzieci z obecnego związku oraz dzieci w poprzedniego związku, w których imieniu działają ich rodzice (byli partnerzy życiowi zmarłego).

Indywidualna działalność gospodarcza

Przy indywidualnej działalności gospodarczej – śmierć właściciela powoduje wygaśnięcie decyzji administracyjnej dotyczącej wpisu jego działalności gospodarczej do ewidencji (EDG), jak też wszystkich innych decyzji związanych z prowadzeniem działalności (koncesje, decyzje, zezwolenia). Firma przestaje istnieć. Konieczne jest sporządzenie remanentu likwidacyjnego, rozliczenie podatków (VAT, dochodowy itd.), wypłata odpraw pracownikom zgodnie z przepisami prawa pracy. Wygasają wszystkie pełnomocnictwa, blokowany jest rachunek bankowy. Wygasają wszystkie umowy zlecenia, gdzie zmarły był zleceniobiorcą (chyba, że same stanowią inaczej), a także umowy kredytu czy leasingu – i stają się natychmiast wymagalne do spłaty.

Spółka osobowa

W przypadku spółek cywilnych oraz osobowych spółek prawa handlowego problemy są bardziej złożone. Zasadą w spółkach osobowych jest to, że spadkobiercy nie wchodzą do spółki. W przypadku śmierci wspólnika spółka podlega likwidacji lub działa nadal z pozostałymi wspólnikami. Wówczas powinna dokonać na rzecz spadkobierców wspólnika spłaty odpowiadającej wartości udziału zmarłego. Spółka powinna dysponować zatem odpowiednim kapitałem.

Spółka kapitałowa

W spółce z o.o. oraz akcyjnej zasadą jest, że udziały lub akcje są dziedziczone – spadkobiercy wchodzą do spółki. Warto zastanowić się, jak będą wyglądały kwestie właścicielskie i zarządcze w spółce po śmierci drugiego wspólnika (jednego z pozostałych wspólników) w dłuższym okresie czasu – rok, pięć czy piętnaście lat po jego śmierci, i jak przełoży się to na interes firmy. W spółce z o.o. możliwa jest modyfikacja tej zasady – wówczas potrzebny jest kapitał, dzięki któremu spadkobiercy zostaną spłaceni. Jeśli go zabraknie, a w umowie spółki przewidziany jest obowiązek spłaty, spółce w każdej chwili grozi przynajmniej utrata płynności finansowej. Warto też zbadać, czy procedury spadkowe nie spowodują paraliżu decyzyjnego w spółce na poziomie poszczególnych jej organów.

Procedury fiskalne

Po zakończeniu postępowania spadkowego warto pamiętać o procedurach fiskalnych. Dla większości członków pierwszej grupy podatkowej podatku od spadków i darowizn występuje obecnie zwolnienie podatkowe, pod warunkiem, że w ciągu 6 miesięcy dokonamy właściwego zgłoszenia. Pozostałe osoby powinny zapłacić podatek od spadku w stawce od 7 do 20 %. Tu także warto pomyśleć o źródle finansowania podatku.